සාමාන්‍ය තොරතුරු

පොදු අධිකාරීන් (ප්‍රධාන වශයෙන් රජයේ ආයතන) සතු තොරතුරුවලට ප්‍රවේශ වීමට ඇති අයිතිවාසිකම.

ශ්‍රී ලාංකික පුරවැසියෙකු වන ඕනෑම පුද්ගලයෙකුට වයස් භේදයකින් තොරව තොරතුරු ඉල්ලීමේ හැකියාව ඇත. එමෙන්ම සාමාජිකයන්ගෙන් 3/4 කට නොඅඩු සංඛ්‍යාවක් ශ්‍රී ලාංකික පුරවැසිභාවය හොබවන ඕනෑම මණ්ඩලයක්ද මේ ගණයට අයත් වේ.

අභිලේඛන, ලියවිලි, ස්මරණ සටහන්, විද්‍යුත් තැපෑල, මත, උපදේශ, ප්‍රවෘත්ති නිවේදන, චක්‍රලේඛ, නියෝග, ලොග් සටහන්, කොන්ත්‍රාත්තු,  වාර්තා, පත්‍රිකා, ආකෘති, ලිපි හුවමාරු, සංදේශ, ව්‍යවස්ථා, කෙටුම්පත්,පොත්, සැලසුම්, සිතියම්, සිතුවම්, ප්‍රස්තාර, චිත්රාත්මක හෝ රූපමය කාර්යයන්, ඡායාරුප, සිනමා, ක්ෂුද්‍ර සිනමා, පටිගත කළ ශබ්ද, වීඩියෝ පට, පරිගණකය හරහා පරිශීලනය කළ යුතු තොරතුරු හා වාර්තා, පරිගණක දත්ත හා වෙනත් වාර්තාමය ස්වරූපයක භෞතික ස්වභාවය හෝ ලක්ෂණ නොසලකමින් සහ එවැනි දෙයක  ඕනෑම ආකාරයේ පිටපතක් ආදී කවර හෝ වාර්තාගත දෙයක්.

ඔබ සම්බන්ධ තොරතුරු මෙන්ම මහජන සුභසිද්ධිය සඳහා බලපාන කරුණුද ඉල්ලීමට ඔබට හැකියාව ඇත.

රජය විසින් නිකුත් කළ පනතක් මගින් ස්ථාපිත පුද්ගල සංවිධාන හෝ අධිකාරීන් හෝ එවැනි පනතක් මගින් ස්ථාපනය නොකළ නමුත් මහජන සේවාවක් ඉටුකරන සංවිධාන.

උදාහරණ : අමාත්‍යාංශ, රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තු, රාජ්‍ය සංස්ථා, පළාත් පාලන ආයතන, පොලීසිය, අධිකරණ, විනිශ්චය අධිකරණ හා ආයතන, 2007 සමාගම් පනත යටතේ පිහිටුවන ලද සමාගමක කොටස්වලින් 25% හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමාණයක් රජය හෝ රාජ්‍ය සංස්ථා හෝ රජය හා රාජ්‍ය සංස්ථා එකතුව පාලනය කරන සමාගම්, රජයේ අරමුදල් ලබන උසස් අධ්‍යාපන ආයතන, රජය මගින් පිළිගත් හෝ යම්තාක් දුරට රජයේ අරමුදල් ලබන පෞද්ගලික අධ්‍යාපන ආයතන. මෙරට ආණ්ඩුවකින්ල විදේශ ආණ්ඩුවකින්ල හෝ ජාත්‍යන්තර සංවිධානයකින් සැලකිය යුතු අරමුදලක් මහජන සේවාව සඳහා වෙන් කොට ඇති අවස්ථාවක එම අරමුදල් භාවිතා කරමින් මහජන සේවාවක් සපයනු ලබන රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන.

පුරවැසියන්ට තොරතුරු ලබා දීම ස`දහා පොදු අධිකාරීන්හි පත්කළ ඇති නිලධාරියා.

තොරතුරු නිලධාරියා තොරතුරු ලබා දීමට ප්‍රතික්ෂේප කළ අවස්ථාවකදී, පුරවැසියාට අභියාචනාවක් ඉදිරිපත් කළ හැකි නිලධාරියා.

  • මහජනයා විසින් යොමු කර ඇති අභියාචනා සලකා බැලීමට
  • පරීක්ෂණ පැවැත්වීමට සහ පරීක්ෂණ සඳහා පෙනීසිටීමට යම් තැනැත්තෙකුට නියම කිරීමට
  • යම් තැනැත්තෙකු සන්තකයේ ඇති තොරතුරු අවශ්‍ය අවස්ථාවලදීය සපයන ලෙස නියෝග කිරීමට
  • පොදු අධිකාරියක් විසින් ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලබන හෝ පොදු අධිකාරියක් විසින් දරනු ලබන ඕනෑම තොරතුරක් පරික්ෂා කිරීමටත්ල එම තොරතුරු පොදු මහජනතාවට වැදගත් යැයි සිතේ නම් එම තොරතුරු අනාවරණය කිරීම සඳහා විධාන කිරීමට
  • නිශ්චිත ආකෘතියකට අනුකූලව තොරතුරු සපයන ලෙස පොදු අධිකාරිය හට විධාන කිරිමට
  • පොදු අධිකාරියක් විසින් යම් පුරවැසියෙකු ඉල්ලා සිටිනු ලැබූ තොරතුරු නිශ්චිත වෙලාවට ලබා නොදුන් විට එම තොරතුරු ලබාදීම සඳහා ඔහු/ ඇය විසින් අය කරනු ලැබූ මුදල් ප්‍රතිපූර්ණය කිරීම සඳහා නියෝග ලබාදීමට

පත් කරනු ලැබූ විද්වත් මඩුල්ලකින් සමන්විතල තොරතුරු දැනගැනීමේ පනත මගින් බලයලත් ආයතනය තොරතුරු දැනගැනීමේ කොමිෂන් සභාව නමින් හැඳින්වේ.

උදාහරණය : රැකියා  ලබා ගැනීමේදී අනුගමනය කරන නිර්ණායක මොනවාද, රැකියා සදහා සම්මුඛ පරීක්ෂණයකදී ඔබට ලැබුණු ලකුණු ප්‍රමාණය, දරුවා පාසලට ඇතුලත් කිරීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට හේතූන් මොනවාද?

ඔබට ඕනෑම තොරතුරක් ස`දහා ඉල්ලීමක් කළ හැකිය. නමුත් පහත හේතූන් මත එම ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට හැකියාවක් ඇත.

පොදු යහපතට අදාළ නොවන පෞද්ගලික තොරතුරක්, ජාතික ආරක්ෂාවට හෝ අන්තර්ජාතික සම්බන්ධතාවලට හානිකර තොරතුරක්, ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථීකයට අවාසිදායක තොරතුරක්, වාණිජ රහස් පිළිබ`ද තොරතුරක්, යමෙකුගේ වෛද්‍ය වාර්තා, විශ්වාසය මත ර`දා පවත්නා සම්බන්ධතා වල තොරතුරු, ජාතික ආරක්ෂාව හෝ අපරාධ සිද්ධීන් පිළිබ`ද පූර්ව විනිශ්චයන්ට හේතු විය හැකි තොරතුරු, තෙවන පාර්ශ්වයක තොරතුරු, අධිකරණය අපහාසයට ලක් කෙරෙන හෝ අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය පිළිබ`ද පූර්ව විනිශ්චයන්ට හේතු විය හැකි තොරතුරු, නෛතිකව නිර්වචනය වූ පාර්ලිමේන්තු හා පළාත් සභා වරප්‍රසාද, විභාගවල රහස්‍ය/ සුපිළිපන් භාවයට හානි පමුණුවන තොරතුරු, මැතිවරණ වලට අදාළ ඇතැම් තොරතුරු, තීරණය නොකළ කැබිනට් සංදේශ. වැදගත් : මේ සෑම අවස්ථාවකදීම, වැඩි මහජන සුභ සිද්ධියක් ඇත්නම් ඔබට මෙම තොරතුරු පවා ලබාගත හැක.

ඔව්. තොරතුරු දැනගැනීමේ පනත සහ අංක 2004/66 දරණ සුවිශේෂී ගැසට් පත්‍රයේ ඇති නියෝග සහ රීතීන් මගින් ප්‍රගාමී හෙලිදරව්ව සඳහා නීති පනවා ඇත. මේ අනුව පුරවැසියන් විසින් මෙම තොරතුරු ඉල්ලූම් කිරීමකින් තොරව පොදු අධිකාරීන් විසින් ඒවා ප්‍රකාශයට පත් කළ යුතුය. එම තොරතුරු යාවත්කාලීන කිරීමටද වගකීමක් පොදු අධිකාරීන් සතුව ඇත.

එසේ ප්‍රකාශය කළ යුතු තොරතුරු වලට උදාහරණ: ව්‍යාපෘති වලට මුලපිරීම පිළිබඳ තොරතුරු, අයවැය තොරතුරු, ආයතනික තොරතුරු, තීරණ හා ක‍්‍රියාකාරකම්, විවෘත රැස්වීම් තොරතුරු.

ඔව්.

ප්‍රගාමී හෙළිදරව්වෙන් වන තොරතුරු සාවද්‍ය/යාවත්කාලීන නොවු/නුසුදුසු ගනයේ තොරතුරු වන විට ඒ පිළිබඳව අධිකාරියේ ප්‍රධාන විධායක නිලධාරියාට පැමිණිලි කළ හැක.

ක්‍රියාවලිය

අදාල පොදු අධිකාරියේ තොරතුරු නිලධාරියා වෙත ලිඛිත ඉල්ලීමක් යොමු කරන්න. ඔබට තොරතුරු අවශ්‍ය මාධ්‍ය හා භාෂාව ද එහි ඇතුලත් කරන්න.

නැත. තොරතුරු ඉල්ලා සිටින පුරවැසියාට සාධාරණ සහයක් ලබාදීම සඳහා තොරතුරු නිලධාරියාහට බැදීමක් ඇත.

පොදු අධිකාරිය විසින් යම් චක්‍රලේඛයකින් හෝ ගැසට් නිවේදනයකින් නියම කරන ලද ගාස්තුව ගෙවිය යුතුය. එසේ නියම කර නොමැති නම් අංක 2004/66 දරණ ඇති විශේෂ ගැසට් පත්‍රයේ ඇති ගාස්තු අය කරේ.

ඔව්. ඔබේ ලිඛිත ඉල්ලීම තොරතුරු නිලධාරියාට භාරදුන් විගස ලදුපතක් ලැබුනු බවට සනාථ කරගන්න.

සාමාන්‍යයෙන් නොමිලේ ඇති තොරතුරු ද A4 ප්‍රමාණයේ ඡායා පිටපත් වල සහ මුද්‍රිත පිටපත් වල පළමු පිටු 4 නොමිලේ ලබා ගත හැක. ඉන් අනතුරුව මුදල් අයකරගත යුතු ආකාරය ගැසට් පත්‍රයෙහි රීති අංක හතරෙහි දක්වා ඇති අතර යම් පොදු අධිකාරියක් විසින් අනවශ්‍ය ලෙස මුදල් අයකිරීමක් සිදු කළහොත් ඒ පිළිබඳ පැමිණිලි කොමිසමට යොමු කිරීමේ හැකියාව ඇත. ඉන් අනතුරුව මුදල් අයකරගත යුතු ආකාරය ගැසට් පත්‍රයෙහි රීති අංක හතරෙහි දක්වා ඇති අතර යම් පොදු අධිකාරියක් විසින් අනවශ්‍ය ලෙස මුදල් අයකිරීමක් සිදු කළහොත් ඒ පිළිබඳ පැමිණිලි කොමිසමට යොමු කිරීමේ හැකියාව ඇත.

  • ඇතැම්විට ඉල්ලූ තොරතුරු එම විගසම ලබාදිය හැකි නම් එසැනින් ලබා දෙනු ඇත.
  • තොරතුරු නිලධාරියා වැඩ කරන දින 14 ක් ඇතුලත, තොරතුරු ලබා දීමට හෝ ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට තීරණය කළ යුතුය.
  • තොරතුරු ලබා දීමට තීරණය කළහොත් දින 14 ක් ඇතුලත එය ලබා දීමට තොරතුරු නිලධාරියා බැ`දී සිටියි. විශාල තොරතුරු ප්‍රමාණයක් ඉල්ලා සිටියහොත් හෝ තොරතුරු සදහා ප්‍රවේශ වීමට අපහසු නම් අමතර දින 14 ක් දක්වා කල් ගත විය හැක.
  • පුරවැසියෙකුගේ ජීවිතය හා පුද්ගලික නිදහස හා සම්බන්ධ තොරතුරක් නම් පැය 48 ක් ඇතුලත තොරතුරක් ලබා දිය යුතුය.

ඔබේ ලිඛිත ඉල්ලීමට ලදුපතක් ලැබුණු විට එය පසු විපරම සදහා භාවිතා කළ හැක.

තොරතුරු ඉල්ලා සිටීමේදී එය සහතික කරන ලෙස ඉල්ලා සිටිය හැක. 39:1 යටතේ සාවද්‍ය තොරතුරු සැපයීම වරදක් වේ. එවැනි අවස්ථාවකදි ඔබට කොමිසම වෙත පැමිණිලි කර විමර්ශනයක් ඉල්ලා සිටිය හැක.

අභියාචනා

  • ප්‍රතික්ෂේප කළ දින සිට දින 14 ක් ඇතුළත නම් කළ නිලධාරියාට අභියාචනා කළ හැක.
  • තමන්ට පාලනය කළ නොහැකි හේතුවක් මත කාල සීමාව ඉක්මවා අභියාචනා කළහොත්, නම් කරන ලද නිලධාරියාට එම අභියාචනාව සාධාරණ ප්‍රමාදයක් ලෙස භාරගැනීමට හැක.
  • මෙම අභියාචනාවට තීරණය සති 3 ක් ඇතුළත ලබා දිය යුතුය.
  • එසේ තීරණයක් නොදුන් විට හෝ ලබාදුන් තීන්දුවෙන් සෑහීමකට පත් නොවේ නම්, මාස දෙකක් ඇතුළත කොමිසමට අභියාචනා කළ හැක.
  • කොමිසම දින 30 ක් ඇතුළත තොරතුරු නිලධාරියාගේ හෝ නම් කළ නිලධාරියාගේ තීරණය තහවුරු කිරීම, වෙනස් කිරීම හෝ ප්‍රතික්ෂේප කිරීම කළ යුතුය.
  • කොමිසමේ තීන්දුව පිළිබ`ද සෑහීමට පත්ව නැතිනම් මසක් ඇතුළත අභියාචනාධිකරණය වෙත පැමිණිලි කළ හැක.

ඔව්. තොරතුරු දැනගැනීම මූලික අයිතිවාසිකමක් වන බැවින් එම අයිතිය වෙනත් අයිතියක් සම්බන්ධයෙන් උල්ලංඝනය වී ඇතැයි ඔබට හැගේ නම් හෝ උල්ලංඝනය වන්නට ඉඩ ඇතැයි හැගේ නම් ශ්‍රේෂ්ටාධිකරණයට අයදුම් කළ හැකි බව ව්‍යවස්ථාව මගින් සනාථ කර ඇත.

ඔව්. පහත අවස්ථාවන් වලදී ඔබට කොමිසම වෙත පැමිණිලි ඉදිරිපත් කළ හැක.

තොරතරු නිලධාරියා හෝ නම් කරන ලද නිලධාරියා,

  • තොරතුරු සදහා ඉල්ලීමක් භාර නොගත් අවස්ථෘවකදී
  • හේතු කාරණා රහිතව ඔබට තොරතුරු ලබා දීමට ප්‍රතික්ෂේප කළහොත්
  • වැඩිපුර ගාස්තු අය කළ විට
  • පනතට අනුකූලව තොරතුරු සදහා ඉල්ලීමක් සම්බන්ධයෙන් කටයුතු කිරීමට අපොහොසත් වූ විට
  •  සිතාමතා පනතට නොඅනුකූලව අභියාචනාවක් ප්‍රතික්ෂේප කළහොත්
  • සාධාරණ හේතුවක් නොමැතිව කාල සීමාව ඇතුලත අභියාචනාවක් සම්බන්ධයෙන් තීන්දුවක් ලබාදීමට අපොහොසත් වුවහොත්
  • එවිට කොමිසම විසින් ඒ පිළිබද සුදුසු විනය ක්‍රියාමාර්ග ගැනීම සදහා අදාළ විනය අධිකාරියට මග පෙන්වනු ලැබේ. විනය අධිකාරිය මසක් ඇතුලත කොමිසම වෙත වාර්තාවක් භාරදිය යුතුය.

දඩුවම්

ඔව්. පනත යටතේ සිදු කරන වැරදි සදහා තොරතුරු කොමිසම වෙතින් නඩු පවරා මහේස්ත්‍රාත්වරයෙකු විසින් පවත්වන ලඝු නඩු විභාගයකින් වැරදිකරුවෙකු බවට පත්වුවහොත් පහත දඩුවම් වලට යටත් කළ හැකිය.

  • රු. 50,000 ක් නොඉක්මවන සේ දඩ මුදලක් හෝ
  • අවුරුදු 2 ක් නොඉක්මවන සේ බන්ධනාගාර ගත කිරීමට හෝ
  • ඉහත ආකාරයට දඩය හා බන්ධනාගාරගත කිරීම යන දෙකම

මෙම වැරදි පහත ආකාරයේ වේ:

  • සිතාමතා තොරතුරු ලබාදීම අවහිර කිරීම, සාවද්‍ය, අසත්‍ය හෝ අසම්පූර්ණ තොරතුරු සැපයීම
  • තොරතුරු විනාශ කිරීම, අවලංගු කිරීම, වෙනස් කිරීම හෝ වසන් කිරීම
  • කැදවීමක් ලැබුණු විට තොරතුරු කොමිසම ඉදිරියේ පෙනී සිටීමට ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හෝ පැහැර හැරීම.
  • තොරතුරු කොමිසම ඉදිරියට ගියද, පරීක්ෂණයට බ`දුන් කිරීමට හෝ තොරතුරු ලබා දීමට ප්‍රතික්ෂේප කිරීම.
  • කොමිසමේ තීරණයකට අනුකූල වීම පැහැර හැරීම හෝ ප්‍රතික්ෂේප කිරීම
  • කොමිසමේ කාර්යයන්ට බාධා කිරීම
  • කොමිසම මගින් යම් තීරණයක් බලාත්මක කිරීමට තීරණය කළ විට එය බලාත්මක නොකිරීම.

රහස්‍ය බව හා ප්‍රකාශන

TOP